Ivan Illich, Okulsuz Toplum'da öğrenme ile okullaşmanın aynı şey olduğu kabulüne karşı çıkar. Ona göre okul, bilgiyi paketlenmiş bir hizmete dönüştürür; diploma ile yeterliliği, sınıf geçmeyle öğrenmeyi ve kurumsal gözetimle eğitimi birbirine bağlar. Bu düzen yalnızca öğretim yöntemlerinde sorun yaratmaz, insanların ihtiyaçlarını profesyonel kurumlar aracılığıyla tanımlamaya alıştığı daha geniş bir toplumsal bağımlılık üretir. Illich'in eleştirisi eğitimin ortadan kaldırılmasını değil, öğrenme imkânlarının okul tekelinden çıkarılmasını hedefler. İnsanların bilgi ve becerilerini paylaşabileceği ağlar, ortak ilgi taşıyanların birbirini bulması ve kaynaklara serbest erişim gibi önerilerle merkezi müfredatın yerine gönüllü ilişkileri düşünür. Eşitlik sorusunu da okula daha çok bütçe ayırmakla sınırlamaz; aynı kurum içinde bulunmanın farklı toplumsal koşulları kendiliğinden gidermediğini savunur. 1971'de yayımlanan eser, kurum eleştirisinin sertliği nedeniyle tartışmalı olsa da eğitim ile sertifika arasındaki farkı bugün de canlı tutar. Okulsuz Toplum'un düşünsel getirisi, daha fazla okul hedefinden önce kimin neyi, kimden ve hangi özgürlük koşullarında öğrenebildiğini sorgulatmasıdır. Bu temel soru güncelliğini korumayı sürdürür.
Bookspace topluluğundan 4 gönderi
İnsanoğlu, Pandora'nın kutudan çıkmalarına izin verdiği kötülükleri kapatmak amacıyla yaptığı kutularda hapsolmuş durumdadır." (Pandora’nın Kutusu, Yunan mitolojisinde insanlığa verilen bir cezayı simgeler. Efsaneye göre Pandora merakına yenik düşüp kutuyu açar ve içinden kötülükler, hastalıklar, acılar dünyaya yayılır. Kutuda yalnızca umut kalır.)
Bir çocuk, eşit nitelikte okul eğitimi hakkına sahip olmakla zengin bir çocuğun konumunu nadiren elde edebilir. Aynı okula, aynı yaşta başlasalar bile fakir çocuklar, orta sınıf çocuklar için pekala mümkün olan eğitim olanaklarının çoğundan mahrumdurlar. Bu avantajlar evdeki sohbetlerden ve kitaplardan, çocuğun hoşlanacağı tatil gezilerine ve hem okulda hem de okul dışında yer alabileceği farklı ilgi alanlarına dek uzanmaktadır. Daha fakir çocuklar, gelişim ve eğitim amacıyla okula bağımlı kaldıkları sürece, genellikle diğerlerinden geri kalacaktır. Fakirlerin, iddia edilen dengesizlikleri gidermek için sertifika almaya değil, öğrenme edimlerini gerçekleştirmelerini mümkün kılacak yardımlara ihtiyaçları vardır
Okul, yaşadığınız topluma ihtiyacınız olduğuna sizi inandırmaya çalışan bir reklam ajansıdır. Böylesi bir toplumda marjinal değerler olağan sınırların ötesine geçmiştir. Toplum, en büyük birkaç tüketiciyi, yeryüzünü tüketip şişmiş midelerini doldurmak, daha küçük tüketiciler üzerinde hâkimiyet kurmak, onları disipline etmek ve sahip olduklarıyla yetinmekten memnuniyet duyanları pasifize etmek için gücü ele geçirmede rekabet etmeye zorlamaktadır. Doymamışlık ethosu fiziksel tahribatın, toplumsal kutuplaşmanın ve psikolojik pasifliğin köklerinde yer almaktadır.
Okulların artışı silahların artışı kadar yıkıcıdır.
“Günümüzde yalnız eğitim değil toplumsal gerçekliğin kendisi de okullu olmuştur. İster zengin ister yoksul her iki kesimi de okullu yapmanın maliyet açısından hiçbir farkı yoktur. Hem zenginler hem yoksullar okul ve…”
Uygulamada oku
Alıntıla, işaretle, okuduklarını paylaş
