Müstesna Şair Mehmed Akif

Metin Önal Mengüşoğlu, Müstesna Şair Mehmed Akif'te Akif'i şiirlerinden ibaret bir edebiyat kişiliği olarak değil, duyguyla aklı bir arada taşıyan düşünce ve dava insanı olarak ele alır. Çalışmanın ilk bölümü şairin hayatına, şahsiyetine ve fikirlerine kısa bir tarihçe üzerinden yaklaşır. His, heyecan ve coşkunun ölçü, denge ve muhakemeyle çelişmediği fikri, bu kişilik portresinin merkezinde yer alır. Böyle bir çerçeve Akif'in ahlaki tutumunu, yaşadığı dönemin baskıları ve tartışmaları içinde değerlendirmeyi mümkün kılar.

İkinci bölüm Safahat okumalarına ayrılır. Mengüşoğlu, aruz vezniyle yazılmış ve kimi zaman zorlayıcı görünen şiirlerden hareketle Akif'in nasıl bir İslâm idraki ve tarih şuuru kurduğunu araştırır. Şiirlerdeki ana fikri saptarken metinlerin yorumlarını, kişilik özelliklerini ve dönemin düşünsel iklimini birlikte değerlendirir.

Akif'in İslâm âlemini yakından tanıma, dinleme ve anlama fırsatı bulmuş olması, şiirlerinin arkasındaki tecrübeyi genişletir. İnceleme bu tecrübeyi Safahat'ın diliyle buluşturarak biyografi ile edebî çözümleme arasında bir köprü kurar. Şairin fikir dünyasını, sanat anlayışını ve tarih karşısındaki tavrını beraber okumak isteyenler için bütünlüklü bir başlangıç sağlar. İki bölüm arasındaki geçiş, hayat hikâyesindeki değerlerin şiirlerde nasıl düşünsel bir programa dönüştüğünü kaynak sınırları içinde izlemeyi kolaylaştırır.