Küçük Paşa (Günümüz Türkçesiyle)

Ebubekir Hâzım Tepeyran'ın Küçük Paşa (Günümüz Türkçesiyle) romanı, Anadolu'dan sütannelik için İstanbul'daki bir paşa konağına getirilen Selime ile küçük oğlu Salih'in hayatındaki sert değişimi anlatır. Konakta sevilen ve “Küçük Paşa” diye çağrılan Salih, yedi yaşına kadar ayrıcalıklı bir çevrede büyür. Onu koruyan paşanın ölümüyle bu güvenli dünya bir anda kapanır ve çocuk, neredeyse hiç tanımadığı ailesinin köyüne gönderilir.

Salih'in köyde karşılaştığı yoksulluk, eğitimsizlik ve aile içi şiddet, İstanbul'daki konforla keskin bir karşıtlık kurar. Tepeyran köyü romantik ve değişmez bir sığınak olarak çizmez; ekonomik güçsüzlüğün, ihmalin ve yönetim sorunlarının gündelik hayatta nasıl acıya dönüştüğünü gösterir. Çocuğun iki dünya arasında hiçbir yere ait olamaması, toplumsal eşitsizliği soyut bir fikir olmaktan çıkarıp bedensel ve duygusal bir deneyime dönüştürür.

1910'da yayımlanan Küçük Paşa, Türk edebiyatında köy hayatını geniş ölçekte ele alan erken romanlardan biridir. Günümüz Türkçesiyle hazırlanan bu baskı, Ebubekir Hâzım Tepeyran'ın gözlemci anlatımını daha erişilebilir kılarken eserin temel sorusunu korur: Bir çocuğun kaderini kişisel talih mi, yoksa şehir ile köy arasında kurulmuş eşitsiz düzen mi belirler?