Kitabü't-Tevhîd: Tevhid İnancının Aklî Temelleri

Ebu Mansur el-Matüridi'nin Kitabü't-Tevhîd: Tevhid İnancının Aklî Temelleri adlı eseri, Mâtürîdî kelâmının Tanrı, bilgi ve inanç meselelerini aklî tartışma içinde temellendiren ana kaynaklarından biridir. Metin, yalnızca tevhidi ilan etmekle kalmaz; duyular, akıl yürütme ve güvenilir haberin bilgi üretmedeki yerini tartışarak dinî bilginin hangi zeminde savunulabileceğini araştırır. Âlemin yaratılmışlığı, yaratıcının birliği, peygamberlik ve farklı inanç iddiaları bu epistemik çerçeve içinde ele alınır.

Eserin önemli yanı, itirazları görünmez kılmak yerine onları aktarıp cevaplamasıdır. Matüridi; düalist öğretiler, tabiatçı açıklamalar ve dönemin farklı kelâm ekolleriyle polemiğe girerken gözlemden ve aklî zorunluluktan yararlanır. Bu sebeple Kitabü't-Tevhîd düz bir inanç özeti değil, kavramların sınandığı yoğun bir tartışma metnidir. Türkçe çevirideki açıklamalar ve terim tercihleri, güç üslubu izlemeyi kolaylaştırsa da okurun kelâm terminolojisine sabırla yaklaşması gerekir.

Kitabü't-Tevhîd: Tevhid İnancının Aklî Temelleri, klasik İslam düşüncesinde akıl ile vahyin zorunlu rakipler olarak kurulmadığını görmek isteyen okur için temel bir başvuru noktasıdır. Ebu Mansur el-Matüridi'nin yöntemi, bir sonuca varmaktan önce o sonucu hangi bilgi araçlarıyla savunabileceğimizi sorduğu için bugün de felsefe, kelâm ve din epistemolojisi arasında verimli bir tartışma alanı açar.