Irgatlarin Öfkesi - Öyküler 2

Kemal Bilbaşar, Irgatların Öfkesi adlı öykü kitabında Cumhuriyet döneminin kent ve taşra hayatını, geçim sıkıntısı içindeki insanların gündelik çatışmaları üzerinden anlatır. Kitaptaki öyküler; tarım işçileri, köylüler, memurlar, din görevlileri ve küçük kent sakinleri arasında kurulan eşitsiz ilişkileri açığa çıkarır. Kitaba adını veren öyküde çalışma düzeninin baskısı ile ırgatların biriken öfkesi karşı karşıya gelir; başka metinlerde okul, aile ve yerel otorite çevresindeki gerilimler öne çıkar.

Bilbaşar’ın gerçekçiliği yalnızca yoksulluğu kaydetmekle yetinmez. Ağalık, bürokrasi ve toplumsal saygınlık gibi güç biçimlerinin insanların kararlarını nasıl kuşattığını gösterirken mizahı ve nükteli gözlemi de kullanır. Kadınların toplumdaki konumu, çocukların eğitimi ve devlet görevlileriyle kurulan mesafeli ilişki, tek bir tez yerine farklı yaşam kesitlerinde sınanır. Konuşma dili ve bölgesel ayrıntılar, kişileri soyut birer örnek olmaktan çıkarır. Bu ayrıntı çeşitliliği, toplumsal gerilimi gündelik hayatın somut ritmi içinde tutar.

Bu toplumsal bakış, değişen Cumhuriyet toplumunda adalet beklentisinin neden sürekli ertelendiğini küçük karşılaşmaların içinden gösterir. Öykülerin kalıcı etkisi, toplumsal eleştiriyi insan davranışının çelişkileriyle birlikte kurmasından gelir.