Irak'ta İngiliz işgal yönetimi, 1914-1918 İngiltere devlet arşivi raporu

Ingiliz Yillik Raporlari'nda Turkiye (1920-1926) kitap dizisinden sonra simdi Irak ile ilgili bir raporu yayinliyoruz. Ingiltere Devlet Arsivi'nde calismamiz sirasinda buldugumuz bu rapor, Disisleri Bakanligi belgeleri arasinda FO 371/4148 XC1236 referans numarasi ile yer aliyor. Orijinal basligi; "Review of the Civil Administration of the Occupied Territories of Al Iraq 1914-1918". Kasim 1918'de Bagdat 'taki Ingiliz sivil komiserlik ofisinde hazirlanmis ve Bagdat'ta hukumet matbaasinda 80 sayfa olarak basilip hizmete sunulmustur. 1914-1918 savas doneminde Ingiltere'nin Irak'i isgali ve bu bolge ve burada kurulmaya calisilan Isgal Idaresi hakkinda kapsamli bilgiler vermektedir. Okuyucularin dikkatlerini bir kez daha cekmek isteriz ki elinizdeki rapor, siyasi bir rapordur. Savasin hemen akabinde, hatta bazen catismalar devam ederken kaleme alinmistir. Dolayisiyla "Turk", "Osmanli", "Musluman" ve "Dogu" hakkinda tarafsiz bir yaklasim beklemek dogru degildir. "Batili", "Emperyalist" ve "Dusman" bir ulkenin tum onyargisiyla, dusmanca tutum ve davranislar icinde hazirlanmis oldugunu akilda tutmak gerekiyor. Bu baglamda raporun pek cok yerinde Irak'taki Turk idaresi hakkinda olumsuz tespitler yapilmaktadir. Fakat ilginc bir sekilde, raporun bircok yerinde de Osmanli duzeni elestirildikten sonra Ingilizlerin de o uygulamayi devam ettirdikleri, cunku Osmanli uygulamasinin iyi bir cozum oldugu ifade edilmektedir. (Tanitim Bulteninden)