Şerif Mardin, İdeoloji adlı çalışmasında kavramı yalnızca doğru ya da yanlış düşüncelerin etik değerlendirmesi olarak görmez. İdeolojik düşüncenin nasıl kurulduğunu, hangi toplumsal etkenlerden beslendiğini ve zaman içinde nasıl değiştiğini araştırır. Bu yaklaşım ideolojiyi gündelik siyasal suçlamalardan çıkarıp tarihsel ve yapısal bir inceleme konusu hâline getirir.
Mardin'in çözümlemesi, düşüncelerin yalnız bireysel kanaatlerden oluşmadığını gösterir. Simgelerin dolaşımı, bilginin üretilmesi ve toplum içindeki değişim süreçleri, insanların dünyayı anlamlandırma biçimlerini etkiler. İdeoloji de bu ilişkiler içinde belirli bir düzen, açıklama ve aidiyet sağlayan düşünce yapısı olarak ele alınır. Yazar kavramın tarihsel gelişimini izlerken onu oluşturan koşulları birbirinden ayırmaya çalışır. Fikirlerin toplumsal etkisi, onları taşıyan kurum ve iletişim düzenlerinden bağımsız değildir.
Çalışma ideoloji ile bilim felsefesi, ideoloji ile sosyal değişme ve simgelerin dağıtımıyla bilginin üretimi başlıkları çevresinde ilerler. Bu bölümler, kavramın hem düşünsel hem de kurumsal boyutlarını bir arada değerlendirmeyi mümkün kılar. İnceleme, Şerif Mardin'in toplumsal fikirleri kesin hükümlerle mahkûm etmek yerine onların hangi mekanizmalarla üretildiğini ve etkili olduğunu açıklayan çözümleyici tutumunu yansıtır.
