Gençliğim Eyvah

Türkiye’nin siyasal şiddetle sarsıldığı yılları gençlerin nasıl yönlendirildiği sorusuyla ele alan Gençliğim Eyvah, Tarık Buğra’nın ideoloji, iktidar ve kişilik üzerine kurduğu romanıdır. Merkezde “İhtiyar” diye anılan, geçmişi İkinci Meşrutiyet’e kadar uzanan gizemli bir örgütleyici bulunur. İnsanların korkularını, kırgınlıklarını ve ait olma ihtiyaçlarını okuyarak çevresinde bir güç ağı kurar; gençleri kendi amaçları doğrultusunda biçimlendirmeye çalışır. Bu siyasal mekanizma tek bir dönemin olaylarıyla sınırlanmaz, kuşaklar boyunca süren iktidar arzusunun sonucu olarak gösterilir.

Buğra, toplumsal çatışmayı sloganların düzeyinde bırakmak yerine karakterlerin seçimleri ve zaafları üzerinden inceler. Anlatıcının eleştirel mesafesi, kişileri basit bir iyi-kötü ayrımına kapatmaz; kararların ahlaki yükünü de gözetir. İhtiyar’ın kurduğu düzen, gençliğin enerjisini ortak bir gelecek için kullanmak yerine itaat ve şiddete çevirir; karşısındaki kişileri de sorumluluk almaya zorlar. Anlatı yakın tarihin gerilimini taşırken asıl ağırlığını insanın kendi iradesini başkasına teslim etmesinin bedeline verir. Politik roman niteliği, belirli bir görüşü tekrarlamasından çok, gençleri araçlaştıran kapalı yapıların dilini ve psikolojisini sorgulamasında belirginleşir.