Fezleke

XVII. asrin kiymetli sahsiyetlerinden biridir Kâtib Celebi. Bilhassa Kesfu'z-zunûn, Sullemu'l-vusûl, Cihânnumâ gibi elden hic dusmeyecek nitelikte sâheserleri ile gunumuzde uluslararasi capta sohrete sahiptir. Elinizdeki eser, Kâtib Celebi'nin hayatinin son yillarinda telif etmis oldugu Turkce Osmanli tarihidir. Savaslar, barislar, isyanlar, tayin ve aziller merkezli olmak uzere 1591-1655 yillari arasindaki Osmanli tarihini tafsilatli bir sekilde ihtiva etmektedir. Prof. Dr. Bekir Kutukoglu'nun belirttigi uzere, tamamen orijinal bir kaynaktan cok “ciddi bir derleme”dir Fezleke. Yazarin yararlandigi kaynaklarin isimlerini acikca bildirmesi, kaynaklari arasinda mukayeseye giriserek hangi rivayetin daha muteber tutulmasi gerektigi konusunda okuyucusunu bilgilendirmesi, bazi kritik mevzularda ise tenkitte bulunmasi Fezleke'yi ayricalikli kilan ozellikler arasinda zikredilmelidir. Bir tarihci olarak Kâtib Celebi'nin metodunun ustunlugu, eserde yer alan, tipki modern bir calismadaki dipnotlara benzetebilecegimiz kenar notlarinda acikca gorulmektedir. Fezleke'nin 1869-1870 yillarinda yapilmis baskisinin cok sayida hata ve eksiklerle dolu oldugu tarih arastiricilari tarafindan oteden beri bilinen bir gercekti. Sihhatli bir Fezleke metni kullanmak isteyen arastiricilar, dogal olarak eserin Âtif Efendi Kutuphanesi, nr. 1914'teki muellif hatti musvedde nushasina yonelmekteydiler. Ancak ekseriyetle gozden kacmis olan bir baska gerceklik, soz konusu bu musvedde nushaya da tamamen guvenle yaklasilamayacagidir. Nushanin bazi yerlerinin, son ucte birlik kisminin ise tamaminin, Kâtib Celebi'ye ait olmayan bir el yazisi ile kaleme alinmis olmasi, Fezleke'nin diger nushalarina kiyasla bu kisimlarin cok sayida eksik, fark ve hata iceriyor bulunmasi dusundurucudur. Âtif Efendi Kutuphanesi, nr. 1914'teki muellif hatti musvedde nushanin, simdiye kadar zannolunanin aksine, butunuyle orijinal bir Fezleke metni ihtiva etmedigi anlasilmaktadir. Bu nesirde, mevcut Fezleke nushalari arasin