Özgünlüğün sürekli övüldüğü modern dünyada insanlar ayrıntılarda farklılaşsa da temel davranışlarında birbirlerine ve önceki kuşaklara benzemeyi sürdürür. Emrah Safa Gürkan, Ezbere Yaşayanlar Vazgeçemediğimiz Alışkanlıklarımızın Kökenleri'nde teknolojiyle değişen koşulların alışkanlıkları neden aynı hızda dönüştürmediğini araştırır. Gündelik tepkilerin çoğu bilinçli ve benzersiz seçimlerden çok uzun bir insanlık mirasının ürünüdür.
Yabancıdan korkmak, konuşma biçimine göre insanları yargılamak, dedikodu yapmak, hediye vermek veya bilimsel ilerlemeye rağmen fala inanmak birbirinden kopuk tuhaflıklar sayılmaz. Bu davranışların tarihî arka planı antropoloji, sosyoloji ve psikolojinin sorularıyla incelenir. Kadınların meslek tercihleri gibi güncel görünen örnekler de biyoloji, kültür ve toplumsal koşullar arasındaki çekişmeye yerleştirilir.
Araştırmanın coğrafyası Taş Çağı'ndan modern zamanlara, Kalahari'den Çin'e ve Aztek dünyasına uzanır. Evliya Çelebi, James Cook, Kraliçe Njinga veya Akıllı At Hans gibi farklı kişi ve örnekler, insan davranışının çeşitliliğini karşılaştırmak için kullanılır. Gürkan anekdotları kendi başına amaç edinmez; gözlem, sorgulama ve tutarlı fikir geliştirme çabasını öne çıkarır. Ezbere Yaşayanlar, koşulların alışkanlıkları ne ölçüde değiştirebildiğini ve insanın kendi doğasına ne kadar hükmedebildiğini geniş bir kültür tarihi içinde tartışır.
Bookspace topluluğundan 4 gönderi
Kütüphanelerdeki sessizlik saplantısına aşina modern okuyucuya şaşırtıcı gelecek belki ama eski çağlarda genellikle insanlar sesli olurdu ve öğrenme, duymakla ilgili bir şeydi. Sessiz okumak o kadar nadir rastlanan bir şeydi ki Aziz Augustinus, Aziz Ambrosius'un böyle kitap okumasını kabalık olarak addetmişti.
Napoli'nin işçi sınıfı arasında yaygın olan 'askıda kahve' (coffe sospeso), başına güzel bir şey gelen kişinin bir yerine iki kahve parası ödeyip sıradaki tanımadığı müşteriye kahve ısmarlaması geleneğidir.
Avantajlı genlerin daha sık aktarımına dayanan milyonlarca yıllık süreçte insanoğlunun beyni büyüyecek ve büyüyen beynini doyurmak için mide ve bağırsakları kısalacak. Atalarımız daha az enerji harcamak için iki ayağının üzerinde durmaya (ve dolayısıyla bel fıtığı olmaya) başlayacak ve ateşi bulduktan sonra daha az ihtiyaç duyacağı sivri dişlerinin yerini bugünküler alacak. Gittikçe büyüyen kafatası doğum kanalından geçemediği için on iki ay erken doğurmak zorunda kalacak. Bu erken doğumun dayattığı yirmi yıla yakın bir büyüme ve gelişme süreci de ortaya aile kavramının çıkmasına yol açacak.
Bugün yeryüzünde bir sürü dil olmasının nedeni, her yeni grubun dışarıdan gelenleri saptamak için konuştukları lisanı farklılaştırması. Günümüzün standardize dillerinde bile alt varyasyonların sıklığından bunu anlayabilirsiniz. Her sosyo-ekonomik grubun kendisine ait belirli ifade biçimlerinde ve yanlış telaffuzlarda ısrar etmesi ya da her yeni kuşağın kendine özgü kelimeler üretmesi de benzer bir eğilim.
Uygulamada oku
Alıntıla, işaretle, okuduklarını paylaş
