Eşkâl-i Zamân

Ahmet Rasim'in Eşkâl-i Zamân kitabı, Tasvir-i Efkâr gazetesinde yayımlanan yazıları bir araya getirerek İstanbul'un gündelik hayatına hareketli bir pencere açar. Vapur ve tramvay yolculukları, sokaklar, esnaf, şehirde karşılaşılan insan tipleri ve dönemin toplumsal meseleleri kısa gözlemler içinde belirir. Yazar, büyük tarih anlatılarından çok günlük alışkanlıklara, konuşma biçimlerine ve kamusal mekânlarda değişen ilişkilere yönelir. Böylece modernleşen şehrin ritmi, sıradan görünen ayrıntılar üzerinden kayda geçirilir.

Derlemenin gücü, gazete yazısının güncelliğini canlı bir anlatım ve ince mizahla birleştirmesinden gelir. Rasim, gördüğü insanları yargılayan uzak bir gözlemci gibi davranmaz; şehrin kalabalığına karışır, davranışlardaki çelişkileri ve yeni hayat tarzlarını yakından izler. Ulaşım araçları ve sokaklar, farklı sınıfların karşılaştığı ortak sahnelere dönüşür. Eşkâl-i Zamân, İstanbul'un belirli bir dönemini binalardan çok insanları, görgü kurallarını ve gündelik hareketleri aracılığıyla anlatan; şehir kültürünün değişimini mizahi, meraklı ve ayrıntıcı bir üslupla belgeleyen bir yazılar toplamıdır. Makalelerin kısa yapısı, gözlemlerin hızını ve dönemin gündelik sesini doğrudan korur; okuru değişen kentin içine yerleştirir.