Efruz Bey

Efruz Bey, 1908'den Birinci Dünya Savaşı'nın ortalarına uzanan dönemin fikir ve siyaset hayatını aynı kahramanın çevresinde toplar. Ömer Seyfeddin, Türkiye'de etkili olan siyaset, bilim, Türkçülük, köycülük, eğitim ve felsefe akımlarını Efruz Bey'in kişiliğinde karşılaştırır. Bu nedenle başkahraman, belirli bir kişiden çok çağın heveslerini ve çelişkilerini taşıyan hareketli bir tiptir.

Edebiyat tarihinde kimi zaman “Ömer Seyfeddin'in Don Kişot'u” diye anılan Efruz Bey, büyük iddialarla gerçek hayat arasındaki mesafeyi mizah ve hicivle açığa çıkarır. Dönemin akımlarını temsil eden kişilerin adları değiştirilerek romana taşınması, eserin çağdaş çevrelerle bağını güçlendirir. Kahramanın davranışları üzerinden fikirlerin kolayca moda ve gösteriş aracına dönüşmesi eleştirilir.

Bu baskı, romanla ilişkili olduğu hâlde önceki toplu yayınlarda farklı ciltlere dağılmış bölümleri ve Efruz Bey çevresindeki hikâyeleri bir araya getirir. Böylece karakterin farklı maceraları ortak bir tarihsel çerçevede okunabilir. Efruz Bey, Meşrutiyet sonrası düşünce ortamını kuru bir fikir özetiyle değil, çelişkili bir kahramanın yükselişleri ve yanılgılarıyla anlatan güçlü, hicivli bir dönem romanıdır.