Dünya Tarihinin Yapısı: Üretim Tarzlarından Mübadele Tarzlarına

Kōjin Karatani'nin Dünya Tarihinin Yapısı: Üretim Tarzlarından Mübadele Tarzlarına kitabı, toplumsal formasyonların tarihini farklı bir eksende yorumlar. Karatani, Marx'ın dünya tarihi yaklaşımını yeniden okurken analizin merkezini üretim biçimlerinden mübadele biçimlerine kaydırır. Böylece toplumların üretimi kadar, kaynakları ve yükümlülükleri hangi ilişkiler içinde dolaşıma soktuğuna da bakar.

İnceleme, göçebe kabilelerde kaynakların ortak havuzda toplanmasından yerleşik tarımla gelişen armağan sistemlerine uzanır. Devletin doğuşuyla koruma karşılığında itaatin, kapitalizmle birlikteyse meta mübadelesinin belirleyici hâle gelişini ele alır. Bu tarihsel düzenekler birbirinden kopuk aşamalar olarak değil, günümüzde Sermaye-Ulus-Devlet üçlüsünü kuran ve birbirini tamamlayan ilişkiler olarak değerlendirilir. Kitabın yapısal eleştirisi, dünya tarihinde gerçekleşen büyük dönüşümlerin ardındaki ortak mantığı görünür kılmaya çalışır.

Karatani, mevcut düzenin aşılmasını gelecekte armağan mübadelesinin farklı bir biçimde geri dönmesi ve bir dünya cumhuriyetine geçiş ihtimaliyle ilişkilendirir. Kant'ın ebedî barış üzerine düşünceleri bu arayışta önemli bir dayanak oluşturur. Çalışma, kronolojik bir olaylar dizisi sunmaktan çok, tarih boyunca mübadele tarzları arasındaki ilişkileri karşılaştırarak bugünün siyasal ve ekonomik sisteminin nasıl kurulup nasıl aşılabileceğini tartışan kapsamlı bir kuramsal incelemedir.