Dolaylı Eylem

Ulus Baker, doğrudan eylem ile dolaylı eylem arasındaki farkı Batı ve Uzakdoğu uygarlıklarından örneklerle düşünür. Batı’nın kesme, delme, topyekûn hasat ve kürek imgelerine karşı Çin tarımı, akupunktur, yelken ve en az can yakan tahsildar gibi örnekler yerleştirilir. Başarı, sonuca ulaşmanın yanında koşulları okuyarak daha az zorlayıcı bir yol bulmakla ilişkilendirilir. En iyi komutanın savaşmak zorunda kalmaması ya da vergi toplayanın daha az can yakması, etkinliğin ölçüsünü yeniden tanımlar.

Bu yaklaşım, Baker’in yazı anlayışının da temelini oluşturur. Yazı; akışları, kazaları ve olayları biriktiren, gösteren ve kaydeden bir “Dolaylı Eylem” makinesi gibi çalışır. “Yazmak iletişim kurmak değil direnmektir” sözü, metni mesaj aktaran durağan bir araçtan çıkarıp düşünceyi hareket ettiren bir pratiğe dönüştürür. Sürekli içerik ve ifade akışları, aralıklı figürlerin oluşturduğu düzeneklerle kesilir ve yeni bağlantılara açılır.

Kitap Eylem Felsefesi, Arıza Felsefesi ve Olay Felsefesi başlıklı üç bölümden oluşur. F-Tipi cezaevlerinden ölüm oruçlarına, 11 Eylül’den muhafazakârlığa, dilin totaliterliğinden aileye uzanan konular bu düzen içinde ele alınır. Baker, farklı olayları tek bir açıklamaya kapatmak yerine aralarındaki akışları ve kırılmaları izleyen bir düşünme biçimi geliştirir. Dolaylılık pasiflik anlamına gelmez; eylemin, karşılaştığı alanın ritmini ve dirençlerini hesaba katarak işlemesini ifade eder.