Dik Bayır

Abbas Sayar'ın Dik Bayır romanı, bir Anadolu köyünün kuruluşuyla dağılışını aynı anlatı çizgisinde buluşturur. Köyün ortak hayatı, Almanya'ya işçi göçünün başlamasıyla çözülür. Ardına bakmadan gidenler yeni bir gelecek ararken geride kalanlar, hem gidenleri hem de onlardan gelecek haber ve imkânları beklemeyi bir hayat biçimine dönüştürür. Bu bekleyiş, köyün gündelik düzenindeki yalnızlığı ve çaresizliği derinleştirir.

Roman, göçü tek bir ailenin başına gelen olay olmaktan çıkarıp bitmek bilmeyen hareketlerin yeni bir halkası olarak ele alır. Gidenlerle kalanların yolları ayrıldıkça köyün kuruluşunda oluşan bağlar da zayıflar. Anlatıya yerleştirilen mektuplar, uzaklık duygusunu görünür kılarken kişilerin umutlarını ve sıkıntılarını doğrudan kendi sesleriyle taşır. Mektupların halk diliyle kurulması, uzaktaki kişilerin sözlerini köyün yaşayan hafızasına bağlar ve bekleyişin farklı yüzlerini yan yana getirir. Bu dil, köylülerin dünyasını kuran temel unsurdur.

Celâlî isyanlarının tarihi de Anadolu insanının bakışından anlatıya girer. Geçmişteki toplumsal sarsıntılarla modern gurbet arasında kurulan bağ, yerinden edilmenin sürekliliğini düşündürür. Köyün hazin hikâyesi, göçün hem yola çıkanları hem beklemek zorunda kalanları ve geride bırakılan toplumsal dokuyu nasıl değiştirdiğini gösterir.