Dahi Diktatör

Ali Mehmet Celâl Şengör'ün Dahi Diktatör kitabı, Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğini akıl, bilimsel yöntem ve modernleşme hedefi çevresinde yorumlayan kısa bir siyasal-tarihsel incelemedir. Başlıktaki iki kavramı karşıtlık olarak bırakmak yerine, olağanüstü koşullarda dönüşümü yöneten kurucu iradenin imkânları ve sınırları üzerinden tartışır. Şengör'e göre Atatürk'ün ayırt edici yanı, kendi sözlerinin ezberlenmesini değil, eleştirel aklın rehber edinilmesini istemesidir.

Metin, Cumhuriyet'in kuruluş yıllarındaki yönetim tercihlerini, inkılapları ve eğitim anlayışını bu sav etrafında bir araya getirir. Atatürk'ü yalnız kahramanlaştıran bir yaşam öyküsü sunmaktan çok, yazarın açıkça taraf olduğu bir liderlik değerlendirmesi kurar; bu nedenle kitapta tarihsel anlatıyla Şengör'ün yorumunu dikkatle birbirinden ayırmak önem taşır. Dahi Diktatör, diktatörlük sözcüğünü basit bir övgü ya da suçlama gibi kullanmak yerine, toplumu hızla değiştirme iddiasının özgürlük, otorite ve rasyonellik arasındaki gerilimini görünür kılan polemikçi bir deneme niteliği taşır. Bu bakış, tarih yazımındaki liderlik ölçütlerini de tartışmaya açar. Kısa hacmine rağmen asıl sorusunu, kurucu gücün meşruiyetini hangi düşünsel ölçütlerin belirleyebileceği üzerinde tutar.