Cumhuriyet Türküsü

Çökmekte olan bir imparatorluğun mirası üzerinde yeni bir ülkenin doğum sancıları yaşanır. Cumhuriyet Türküsü, 1922'nin kırılmış Osmanlı düzeniyle bağımsızlık arayan Anadolu'yu karşı karşıya getirir. Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulalı bir yıl geçmiştir; İstanbul hâlâ işgal altındadır. Sakarya'nın muzaffer kumandanı Mustafa Kemal'e yöneltilen suçlamalar, zaferin siyasi uzlaşma anlamına gelmediğini gösterir. Meclisin henüz genç oluşu, siyasal düzenin kesinleşmediği ve her tercihin ülkenin yönünü değiştirebildiği hissini güçlendirir.

Eski Osmanlı mutasarrıfı Hüseyin Hüsnü Bey, çözülmekte olan Osmanlıcılık fikrinin belirgin temsilcisidir. Jön Türkler, İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf arasındaki eski hesaplaşmalar yeni dönemin tercihlerini etkiler. Türkçüler, İngiliz himayesini isteyenler ve Amerikan mandasını savunanlar, ülkenin geleceği için birbirinden uzak yollar önerir. İdeolojik tartışma, işgal ve yoksulluk içindeki gündelik hayatın baskısıyla sürekli sınanır.

Emine Işınsu, bağımsızlık savaşını yalnız cephedeki askerî gelişmelerle anlatmaz. Anadolu'nun kadını ve erkeğiyle verdiği hazırlık, siyasi fikirlerin halkın yaşamında hangi karşılıkları bulduğunu açığa çıkarır. İmparatorluk sadakatiyle ulusal egemenlik, dış koruma arayışıyla tam bağımsızlık arasındaki gerilim karakterlerin tutumlarında somutlaşır. Roman, Cumhuriyet'e giden yolu kaçınılmaz sonuç gibi değil acı, kuşku ve iradeyle şekillenen çok sesli, gerilimli ve yaşamsal bir tercih dönemi olarak kurar.