Çanakkale Mahşeri

Mehmed Niyazi, Çanakkale Mahşeri’nde cephe tarihini tek bir kahramanın serüvenine indirgemek yerine siperlerdeki geniş insan topluluğuna odaklanan bir roman kurar. En üst rütbeli komutanlardan sıradan neferlere kadar farklı konumlardaki askerler, Çanakkale muharebelerinin kolektif boyutunu taşıyan karakterler olarak anlatıya girer. Eserin merkezinde, çok uluslu bir saldırı karşısında vatanı savunma iradesi ve bu iradeyi besleyen inanç bulunur. Savaş yalnız askerî hareketlerin sıralandığı bir dekor değildir; dayanışmanın, fedakârlığın ve ölüm ihtimaliyle yüzleşmenin sınandığı bir insanlık alanıdır. Romanın destansı tonu, tarih kitaplarında adı geçmeyen kişilerin de muharebenin sonucunda pay sahibi olduğu düşüncesini öne çıkarır. Mehmed Niyazi, kahramanlığı erişilmez bir efsane gibi sunmaktan çok, farklı rütbe ve görevlerdeki insanların ortak sorumluluğuyla ilişkilendirir. Çanakkale Mahşeri bu yönüyle hem geniş kadrolu bir tarihî roman hem de savaşın bireysel hayatlarda bıraktığı izleri toplu hafıza içinde değerlendiren bir anlatıdır. Cephedeki ruh iklimini öne alan eser, askerî tarihle insani tecrübeyi aynı çerçevede buluşturur. Anlatının geniş kadrosu, farklı görevlerin birbirine bağlılığını ve muharebenin tek bir bakış açısından kavranamayacağını özellikle vurgular.