Bilim Ahlâkı

Bilim insanlığın yaşam koşullarını iyileştirirken ahlaki bir yön de gösterebilir mi, yoksa yalnızca olguları saptayan tarafsız bir araç mıdır? Albert Bayet'nin Bilim Ahlâkı kitabı, bu soruyu toplumların yönetiminden bireysel vicdanın sessiz alanına kadar uzanan sonuçlarıyla tartışır. Bilimin teknik gücü ile insani amaçlar arasındaki ilişkinin kendiliğinden uyumlu olmadığını kabul ederek farklı görüşleri karşı karşıya getirir.

Bir yaklaşım, bilimin öldürme kapasitesini artırdığını, insanı makineye bağımlı kıldığını ve nefret ile açgözlülüğün eline tehlikeli araçlar verdiğini savunur. Bu görüşe göre bilim ahlaki ilerleme sağlamaz; tersine sıkı biçimde denetlenmesi gerekir. Daha ılımlı bir tutum ise sağlık ve ekonomi alanındaki yararları kabul eder, fakat bilimin değer yargısı üretmesini ve ortak bir ideal önermesini reddeder. Bilim görür ve açıklar, ancak yargılamaz.

Bilim Ahlâkı, bu karşıtlıkları sıralamakla yetinmeden bilimsel düşüncenin sorumluluk, özgürlük ve toplumsal düzenle nasıl ilişkilendirilebileceğini araştırır. Bayet, teknik bilginin hangi amaçlara yöneltileceği sorusunu bilim insanlarına, yöneticilere ve yurttaşlara ait ortak bir mesele olarak ele alır. Kitap, bilimi kör bir ilerleme simgesi ya da kaçınılması gereken bir tehdit saymadan ahlaki yaşam içindeki yerini sorgular.