Friedrich Engels, Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni'nde akrabalık düzenleri, mülkiyet ilişkileri ve siyasal kurumların tarih boyunca birlikte nasıl değiştiğini inceler. İlk kez 1884'te yayımlanan çalışma, Lewis H. Morgan'ın toplumları yabanıllık, barbarlık ve uygarlık aşamalarıyla açıklayan araştırmalarından ve Karl Marx'ın konuya ilişkin notlarından yararlanır. Engels'e göre aile, devlet ve özel mülkiyet zamandan bağımsız, değişmez kurumlar değildir; üretim biçimleriyle toplumsal örgütlenmedeki dönüşümlerin ürünüdür.
Kitap kabile ve soy bağlarına dayalı topluluklardan sınıflı toplumlara geçişi izlerken miras, cinsiyet rolleri ve ekonomik güç arasındaki ilişkilere özel önem verir. Ortak mülkiyet biçimlerinin çözülmesiyle servetin belirli ellerde birikmesi, aile düzenini ve siyasal otoriteyi yeniden şekillendirir. Devlet de bu yaklaşımda toplumun üzerinde kendiliğinden doğmuş tarafsız bir yapı değil, uzlaşmaz hâle gelen sınıf karşıtlıklarını düzenleyen tarihsel bir kurumdur. Engels, antropolojik verileri materyalist tarih anlayışıyla birleştirerek modern kurumların kökenini açıklamaya çalışır. Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni, kullandığı bazı tarihsel sınıflandırmalar bugün tartışılsa da aile tarihi, kadınların toplumsal konumu, sınıf ve devlet üzerine Marksist düşüncenin kurucu metinlerinden biri olmayı sürdürür.
Bookspace topluluğundan 8 gönderi
Marx ekliyor: "Modern aile, nüvesinde yalnızca köleliği (servitus) değil, serfliği de içerir, çünkü daha en baştan tarla tarımının hizmetleriyle ilişkilidir. Daha sonra toplumda ve devletinde iyice gelişen tüm bu çelişkileri, minyatür haliyle barındırır."
Nasıl dilbilimde, iki olumsuz sözcükten bir olumlama çıkarsa, evlilik ahlâkında da, iki fuhuştan bir iffet çıkar.
birilerinin refahı ve gelişmesi, diğerlerinin acı çekmesi ve ezilmesi üzerinden gerçekleşir.
Başlangıçta, familia sözcüğü, günümüzdeki darkafalı burjuvaların duygusallık ve karı-koca cilvelerinden yapılma aile anlayışını dile getirmez; Romalılarda, her şeyden önce, hatta karı-koca ile bunların çocukları için değil, yalnızca köleler için kullanılır. Famulus "evcil köle" alnamına gelir ve familia, bir tek adama ait bulunan kölelerin bütünü demektir.
Yaşamı boyunca, hiçbir zaman para karşılığı ya da mevki gücü için kendini bir erkeğe vermemiş, ya da ekonomik sonuçlarını düşünerek sevdiği erkeği geri çevirmemiş bir kadınlar kuşağıyla; para ya da mevki gücüyle bir kadını yüzüstü bırakmamış ya da geçimini düşünerek sırf çıkarı için sevmediği kadına bağlanmamış bir erkekler kuşağı yetiştiği zaman. İşte o zaman, kadın-erkek ilişkileri ve insan ilişkileri ahlâkî yüceliğe ulaşacaktır.
Modern tek eşli aile, kadının açık ya da perdelenmiş ev köleliğine dayanır ve modern toplum, molekülleri olan yığınla tek eşli aileden oluşan bir kitledir. Günümüzde erkek, en azından mülk sahibi sınıflarda, örneklerin büyük çoğunluğunda, ailenin gelir getireni, geçim sağlayıcısı olmak zorundadır ve bu da ona hiçbir özel hukuki ayrıcalık gerektirmeyen bir üstünlük sağlar. Ailedeki burjuvadır; kadınsa proletaryayı temsil eder.
Her ilerleme aynı zamanda görece bir gerilemedir, birilerinin refahı ve gelişmesi diğerlerinin acı çekmesi ve ezilmesi üzerinden gerçekleşir.
Aile hareketli bir öğedir, diyor Morgan, asla duraklama halinde değildir; toplum aşağı bir dereceden daha yüksek bir dereceye geliştiği ölçüde, aile de aşağı bir biçimden daha yukarı bir biçime geçer. Buna karşılık, akrabalık sistemleri hareketsizdir; ailenin zaman boyunca sağladığı gelişmeleri, akrabalık sistemleri ancak uzun aralıklarla sağlarlar ve ancak aile köklü bir dönüşüm gösterdiği zaman akrabalık sistemleri de köklü bir dönüşüm uğrarlar. Aile yaşamaya devam ettikçe, akrabalık sistemi katılaşır; akrabalık sistemi alışkanlık gücüyle değişmelere karşı direndikçe, aile onu yaşar.
Uygulamada oku
Alıntıla, işaretle, okuduklarını paylaş
