Amaki Hayal Derin Hayaller

Tasavvufun bir ekol olup olmadigini calismalarinda acikliga kavusturan Ahmet Hilmi; "Tasavvuf, vahdet-i vucud meslegidir. Fakat bu fikir, bazi oryantalistlerin iddia ettikleri gibi Islam dusuncesine sonradan ilave edilmis olmayip aksine, Hz. Peygamber (s.a.v.) tarafindan bazi munevver ashaba telkin ve hediye edilmistir" der. Vahdet-i vucud ve tasavvuf ilmi; her ne sekil ve tecellî ile dusunulurse dusunulsun, varligin, mahiyet itibariyle tek bir seyden ibaret oldugunu, yani renk ve sekillerin o tek seyin tecellî, tezahur ve safhalarindan baska bir sey olmadigini aciklamistir. Ikinci Mesrutiyet'in onemli gazeteci ve yazarlarindan biri olan Filibeli Ahmet Hilmi, felsefi dusuncelerini ve vahdet-i vucud anlayisini, en bilinen eseri olan A'mâk-i Hayâl adli elinizdeki bu romanda akici ve acik bir dille anlatir. Dusunurumuz, bu eserinde Mutlak Varligin tevhidi (Allah'in yegâne varlik kabul edilmesi) konusunda hicbir taviz vermeyerek yaratici ile yaratik arasindaki irtibati saglamaya calismistir. Donemi icinde dusunce dunyasinda bir kasirga gibi esen, hele felsefî bir temeli olmayan cagin Turk toplumu icerisinde Islam dusuncesi karsisindaki materyalizmi ve diger felsefî ekollerin metafizik alandaki yetersizliklerini ortaya koymustur. Dahasi, bu problemlere Islamî bir yaklasim getirilebilecegini vurgulamaktadir.