Kisa Inceleme

Kisa Inceleme hem Spinoza'nin eserleri icindeki yeri, hem de yazarinin fikrî gelisimi acisindan tartismalara yol acan bir metin. Tartismalari belirleyen kritik soru da su: Kisa Inceleme hangi dilde, kim tarafindan ve ne zaman yazildi? Kisa Inceleme'nin dogrudan Spinoza tarafindan yazildigini ve okuru Etik'e goturen bir hazirlik metni oldugunu savunanlar oldugu gibi, tam tersini savunanlar da var. Ama ister dogrudan Spinoza'nin elinden cikmis olsun ister onun tarafindan yazdirilmis olsun, Kisa Inceleme, Etik'e ve diger Spinoza eserlerine yeterince yakin. Ustelik, bu yakinlik otesinde, kitap Spinozacilar acisindan ilginc farkliliklar da sunuyor. Bir iddiaya gore, onu Spinoza eserlerinin geri kalanindan ayiran yan, genc Spinoza'nin dusuncesinin olgunluk donemi Spinoza'sinin dindisi dusuncesine gore Hiristiyan ogeler tasimasi. Baska bir farklilik ise Kisa Inceleme'nin Spinoza'nin eserlerinde bir edebi-felsefi tur olarak ilk ve son kez yer alan iki "Soylesi"yi icermesi. Bazi arastirmacilar icin bunlar, Spinoza'nin baslangicta Italyan Ronesansi'nin naturalist ve mistik panteizmine yakin oldugunun ve olgunluk donemi Spinozaciliginin da neoplatonizm etkileri tasiyan bir dusunceden geldiginin kaniti. Bu edisyon oncelikle S. Shirley'nin (Spinoza, Complete Works, 2002) ve E. Curley'nin (Collected Works of Spinoza, 1988) Ingilizce cevirilerine dayanmaktadir. (Tanitim Bulteninden)