Katip Çelebi: Türk-Osmanli Bilim Insani

Paperback. 13,50 / 21.00 cm. In Turkish. 320 p. Elinizdeki kitap Türk-Osmanli düsünürü, Katip Çelebinin yasamini anlatan ve yillar süren detayli arastirmalar sonucu ortaya konmus bibliyografik tarihi romandir. Kâtip Çelebi (1609 - 1657; Tarih,cografya, bibliyografya ve biyografya ile ilgili çalismalar yapmis bilim insanidir. Kesfez-zunûn ‘an esâmî el-kutub ve'l-fünûn ve daha sonra Ibrahim Müteferrika tarafindan basilan cografya ansiklopedisi Cihannümâ ile bilinir. 100 Büyük Türk Edebiyatçisi arasindadir. Az sayidaki 17. yüzyil Osmanli nesir yazarlarindandir. Kâtip Çelebi kendisinden evvelki Islâm düsünce târihinin önemli eserlerini yakindan tanimaktadir. Batinin bilimsel yönden gelistigini ve Osmanli Devletinin duraklama ve hatta gerileme dönemine girdigini farketmisbu konuda devrin yöneticilerine ve Padisaha öneriler sunmustur. Kendi döneminin düsünürlerinin ilerisindedir. Onun devlet anlayisi ve târih görüsü Ibn Haldûn'un uzviyetçi/biyolojist bakis açisiyla aynidir. Insan ömrünün merhaleleri gibi devlet ve toplumun da çesitli gelisim merhalelerinden geçtigini düsünmekte ve bu anlamda uyarilar yapmaktadir. Ancak Padisah onun düsüncesini önemsemis de olsa kendisini dinlememistir. Düsünceleri ve eserleriyle Naîmâ ve Cevdet Pasa'yi etkilemistir. Ibn Hâldun'la Geç Osmanli târih düsüncesi arasinda bir bag olusturmaya çalistigi söylenebilir. Batili bilimsel çalismalardan yararlanma konusunda Osmanli târihinin ilk örnegi olan Kâtip Çelebi, Osmanli ülkelerinin ilk sistematik cografya kitabi olan ve bu ilim sâhasinda Dogulu anlayistan kopusu temsil eden ilk çalisma kabûl edilen meshûr eseri Cihannümâ'da Bati menseli yeni bilgilerden istifâde etmistir.