Dawne rządy a Rewolucja

<p>Książka ta stanowi klucz do wszelkiej refleksji nad problemem zmiany społecznej i rewolucji. Zawarte w niej treści tworzą podwaliny współczesnej politologii i socjologii. Co ważne, większość spostrzeżeń Tocqueville'a została potwierdzona przez współczesną naukę.</p><p>Osią rozważań Tocqueville'a są pytania o przyczyny wybuchu Rewolucji Francuskiej i jej skutki. Autor pokazuje, że rewolucja nie tyle tworzy nowy ustrój, ile wydobywa na jaw i utrwala rozwiązania społeczne i instytucjonalne, które istniały już przed nią. Argumentuje, że ciągłość wygrywa tu z retoryką gwałtownej przemiany, z ideologią postępu i oświecenia. Pokazuje, że wielki marsz ku równości może prowadzić w kierunku wręcz przeciwnym.</p><p>Alexis de Tocqueville (1805-1859) był jednym z najważniejszych myślicieli w XIX wieku. Był zwolennikiem demokracji, ale dostrzegał też jej liczne słabości. Uważał, że godna poparcia jest tylko taka demokracja, która nie zagraża wolności i autonomii jednostki.</p><p><br></p><p>KSIĘGA PIERWSZA</p><p><br></p><p>I. Sprzeczne sądy o Rewolucji były już w chwili jej powstania.</p><p>II. Ostatecznym celem Rewolucji nie było zniesienie władzy religijnej, a osłabienie politycznej.</p><p>III. Dlaczego Rewolucja francuska, będąc rewolucją polityczną, przypominała przewroty religijne?</p><p>IV. Cała niemal Europa miała jednakowe instytucje i one wszędzie upadły.</p><p>V. Jaki był rezultat Rewolucji?</p><p><br></p><p>KSIĘGA DRUGA</p><p><br></p><p>I. Dlaczego prawa feudalne zostały znienawidzone przez lud francuski więcej, niż gdzie indziej?</p><p>II. Centralizacja administracyjna jest dziełem dawnych rządów, nie zaś Rewolucji lub cesarstwa.</p><p>III. Tak zwana opieka rządowa jest wytworem dawnych rządów.</p><p>IV. Sprawiedliwość administracyjna i wyjęcie urzędników z pod sądu były instytucjami przedrewolucyjnymi.</p><p>V. Jak mogła centralizacja ogarnąć dawne władze i zastąpić je nie burząc ich.</p><p>VI. O zwyczajach administracyjnych za dawnych rządów.</p><p>VII. Już przed Rewolucją Paryż miał przewagę nad prowincjami i wchłaniał całość państwa, jak nigdzie w Europie.</p><p>VIII. Francja stała się krajem, którego mieszkańcy byli najbardziej podobnymi do siebie.</p><p>IX. Ludzie, tak do siebie podobni, dzielili się na drobne gromadki obce i obojętne dla siebie.</p><p>X. Jakim sposobem zniesienie wolności politycznej i rozdział klas wytworzyły prawie wszystkie choroby społeczne, które zburzyły dawny ustrój.</p><p>XI. O wolności szczególnej, która spotykała się za dawnych rządów i o jej wpływie na Rewolucję.</p><p>XII. Nie zważając na postęp cywilizacji, położenie włościanina we Francji gorsze było w XVIII w. niż w XIII.</p><p><br></p><p>KSIĘGA TRZECIA</p><p><br></p><p>I. Około połowy XVIII w. literaci stali się głównymi mężami stanu we Francji i jakie stąd wynikły następstwa.</p><p>II. Jakim sposobem niewiara mogła stać się ogólną i przeważną namiętnością Francuzów w XVIII w. i jaki wpływ wywarło to na Rewolucję?</p><p>III. Francuzi dążyli do reform wprzód niż do swobód.</p><p>IV. O tym, że panowanie Ludwika XIV należało do najszczęśliwszych okresów dawnej monarchii i w jaki sposób okoliczność ta przyśpieszyła Rewolucję?</p><p>V. Jak doprowadzono lud do powstania, chcąc ulżyć jego położeniu?</p><p>VI. O pewnych sposobach, którymi rząd zakończył wychowanie rewolucyjne ludu.</p><p>VII. Rewolucję polityczną poprzedził doniosły przewrót administracyjny i jakie to miało następstwa.</p><p>VIII. Wszystko poprzednie doprowadziło samo z siebie do Rewolucji.</p><p><br></p>